Nokatsu

Nokatsu to japoński neologizm wymyślony przez autora książki: no oznacza mózg, a katsu - trening. Polski podtytuł tłumaczy nokatsu jako Łamigłówki na zdrowy mózg. Jest ich 30 rodzajów od łamigłówek rachunkowych i zagadek zapałczanych po sudoku. Każdy typ zadania zawiera informacje, jaki obszar mózgu stymuluje, jaką umiejętność rozwija i jaki jest jego średni czas rozwiązania w zależności od wieku (niestetu skala zaczyna się od 50-latków). Na końcu książki do wszystkich zadań podano rozwiązania.  W Japonii ksiązka stała się bestsellerem. Sprzedano jej ponad 2 mln. egzemplarzy.

Kora przedczołowa - przednia część mózgu stanowiąca swoiste centrum dowodzenia - odpowiada za nasze najważniejsze zdolności i umiejętności: myślenie, obliczanie, ocenianie, pamięć, motywację i wyobraźnię. Aby je zachować jak najdłużej w pełnej sprawności potrzebne są regularne ćwiczenia aktywizujące korę przedczołową. Badania wykazały, że aby bodziec aktywizował korę musi być odpowiednio trudny (zbyt łatwy wywołuje nudę, a zbyt skomplikowany - frustrację), intrygujący i przyjemny intelektualnie, nie może za to być rutynowy, wywołujący pasywna i mechaniczną reakcję. Dlatego proponowane w książce zadania są bardzo zróżnicowane (logiczne, językowe, pamięciowe, rachunkowe, geometryczne lub wymagające sporej spostrzegawczości, aby zmieścić się w limicie czasu). Badania prowadzono na grupie osób w wieku 45+ bez zmian demencyjnych, ale rzecz jasna z treningiem nie trzeba czekać do tak zaawansowanego wieku, aby przyniósł radość i satysfakcję. Co ważne, do stymulacji kory nie jest potrzebne odniesienia sukcesu i finalne rozwiązanie zadania. Wystarczy już samo podjęcie wyzwania.

Ogromną wadą polskiej edycji książki jest fatalne tłumaczenie. Polecenia do zadań bywają niejasne (np. treść zadania o siatkach sześcianu nie zawiera informacji, że diagramy pokazują różne siatki tej samej kostki, co jest bardzo istotne dla rozwiązania), warunki niezbędne do rozwiązania zadania nazwano "podpowiedziami" (a co jeśli ktoś nie chce korzystać z podpowiedzi?), a użyta terminologia matematyczna jest niewłaściwa (np. sześcian ma "ściany", a nie "strony", a sześciokąt wklęsły nie jest czworokątem). Tłumaczka miała też ewidenrne problemy z logiką spójników w języku polskim (błędne użycie "i" zamiast "ani", co utrudnia zrozumienie poleceń). Ale przy odrobinie zdrowego rozsądku można się domyślić "co autor miał na myśli". Irytujące bywa też, że niektóre zadania mają zbyt dużo danych. Nie są one sprzeczne, ale nie są niezbędne do otrzymania jednoznacznego rozwiązania. Chyba że chodziło tu o dodatkowe utrudnienie i kamuflaż istotnych informacji. Mimo wszystko szkoda, że w szerokim gronie redakcji pracującej nad polskim wydaniem nie znalazł się ani jeden matematyk lub choćby miłośnik łamigłówek. Brak logiki i precyzji w książce zawierającej łamigłówki logiczne jest grzechem trudnym do wybaczenia.  

 Oto kilka przykładowych typów zadań zaczerpniętych z książki.

 SKAN